Zelfsturing als organisatieprincipe…

Zelfsturing als organisatieprincipe

Download artikel (pdf): zelfsturing

De invulling van werk en het werken in organisaties is altijd onderhevig aan veranderingen, die heel vaak worden bepaald door zich veranderende mens- en maatschappijbeelden. Ook eind 20e eeuw zijn grootschalige verschuivingen merkbaar. Waar in voorgaande decennia grote en sterk gestructureerde organisaties perfecte antwoorden op de economische vraag vormden, stelt de huidige marktvraag andere eisen.

Niet meer alleen controle, sturing en rapportage bepalen nu het competitief voordeel van de organisatie. Flexibiliteit, creativiteit, efficiëntie, kwaliteit en klantgerichtheid zijn competitieve waarden die een steeds belangrijker plaats zijn gaan innemen. Dit noopt heel wat organisaties tot een nieuwe oriëntatie op hun structuur. Daarbij heeft men ontdekt dat de klassieke vormen van organiseren, door de scheiding van beslissing en uitvoering, een basis zijn geweest voor aangeleerde hulpeloosheid. Mensen willen en kunnen echter verantwoordelijkheid dragen; dit is een natuurlijk-menselijke gedraging. In hun thuissituatie zijn ze voorzitter van een vereniging, bouwers van huizen, goede moeders en vaders.  Toch zien we in onze organisaties tegelijkertijd beelden welke analoog zijn aan situaties uit Orwell’s “1984” en Huxley’s “Brave New World”. Deze schizofrenie leidt op tal van plaatsen tot onverschilligheid, passiviteit, inflexibiliteit en inefficiëntie. Mensen hebben vaak geleerd dat het binnen de organisatie verstandiger is om geen verantwoordelijkheid te nemen voor de eigen situatie. De aanleiding voor dit artikel was de betrokkenheid bij een veranderingsproces waarin werd gezocht naar een opheffing van deze splitsing. In dit artikel wordt beargumenteerd dat, wil de organisatie aan de nieuwe eisen van de markt (=klant) voldoen, de medewerkers (=uitvoerders) van hulpeloos weer slagvaardig moeten worden. herdefiniëren van structuren alleen is dus niet voldoende, ook ontleren en leren is noodzakelijk wil men op een andere manier gaan werken. In dit artikel worden eerst de concrete aanleidingen tot het veranderingsproces beschreven. Vervolgens worden het tot stand komen van het organisatie-herontwerp (het herdenken), de vertaling ervan in faciliterende acties (leren en ontleren) en de voorlopige effecten (verandering en weerstand) beschreven. Tenslotte worden aanbevelingen geformuleerd; ingrediënten die er toe kunnen bijdragen weer volledige mensen te ontmoeten in organisaties.

Download artikel (pdf): zelfsturing